افت قند خون در ورزش چیست و چرا رخ می دهد؟

گلوکز منبع اصلی انرژی بدن است. در حین ورزش بدن به انرژی بیشتری نیاز دارد و در نتیجه، گلوکز بیشتری مصرف می کند. این افزایش تقاضا برای گلوکز، می تواند باعث افت قند خون شود. به کاهش قند خون در طول ورزش کردن یا بعد از آن، افت قند خون (هیپوگلیسمی) ناشی از ورزش گفته می شود. این عارضه می تواند علائمی از جمله ضعف، لرزش و خستگی شدید ایجاد کند.

در ادامه این مقاله از مجله زیبا بمان، خواهیم دید که افت قند خون در ورزش نشانه چیست و چگونه درمان می شود. با ما همراه باشید.

چرا دچار افت قند خون در ورزش می شویم؟

اگر در خون، گلوکز کافی برای تامین انرژی مورد نیاز بدن وجود نداشته باشد، قند خون کاهش می یابد. از لحاظ پزشکی، اگر گلوکز خون کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر (mg/dl) باشد، افت قند خون رخ داده است. هر چند که بیشتر افراد تا زمانی که سطح گلوکز خون‌شان به کمتر از 55 میلی گرم در دسی لیتر کاهش پیدا نکند، علائم خاصی را تجربه نمی کنند.

بدن کربوهیدرات های خوراکی را به گلوکز تبدیل می کند. سپس گلوکز وارد جریان خون شده و لوزالمعده با تولید انسولین، به آن پاسخ می دهد. انسولین به گلوکز کمک می کند تا وارد سلول های بدن شود. به این ترتیب، سوخت مورد نیاز برای تأمین انرژی سلول ها فراهم می شود.

ورزش باعث افزایش نیاز به گلوکز می شود؛ زیرا عضلات فعال به سوخت اضافی نیاز دارند. ورزش همچنین ممکن است فرد را نسبت به انسولین حساس تر کند. به این معنا که انسولین مؤثرتر عمل کرده و گلوکز خون را با سرعت بیشتری کاهش می دهد. این عوامل با هم می توانند باعث افت قند خون شوند.

افردی که موارد زیر را دارند، به احتمال زیاد افت قند خون در ورزش را تجربه می کنند:

• انجام تمرینات ورزشی شدید
• پایین بودن گلوکز خون قبل از شروع ورزش (به دلایلی مانند گرسنگی یا مصرف داروهای دیابت)
• حساسیت به انسولین
• مصرف انسولین

علائم کاهش قند خون کدام اند؟

برخی از علائم و نشانه های احتمالی افت قند خون در ورزش عبارت اند از:

• ضعف
• لرزش بدن
• سرگیجه
• گیجی
• اضطراب
• غش کردن

افت قند خون طولانی یا شدید، می تواند کشنده باشد.

علت افت قند خون در ورزش چیست؟

بدن در حین ورزش به انرژی بیشتری نیاز دارد؛ بنابراین باید گلوکز بیشتری نیز بسوزاند. افت قند خون می تواند در افرادی که گلوکز پایینی دارند یا کسانی که بدنشان گلوکز را به سرعت متابولیزه می کند، رخ دهد.

عوامل دیگری نیز می تواند به کاهش قند خون منجر شود. از جمله:

• مصرف انسولین یا سایر داروهای دیابت
• به اندازه کافی غذا نخوردن
• روزه بودن
• مصرف نکردن کربوهیدرات کافی
• ورزش کردن بلافاصله بعد از غذا
• بیمار بودن
• نوشیدن بیش از حد الکل بدون غذا

در برخی افراد، ورزش باعث افزایش قابل توجه انسولین می شود که می تواند باعث افت قند خون شود؛ حتی زمانی که فرد به خوبی غذا بخورد و دارویی مصرف نکند.

آیا کاهش قند خون با ورزش نشانه دیابت است؟

افت قند خون در ورزش لزوماً نشانه دیابت نیست. ورزش به خودی خود می تواند گلوکز خون را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. با این حال، افراد مبتلا به دیابت شانس بیشتری برای افت قند خون دارند.

دیابت درمان نشده باعث افت قند خون می شود؛ چرا که گلوکز خون بالا است. افرادی که برای کنترل دیابت خود دارو مصرف می کنند، در صورت مصرف بیش از حد نیاز دارو، در معرض افت قند خون قرار خواهند گرفت. نخوردن غذای کافی (مطابق با شدت فعالیت جسمی) نیز می تواند علت کاهش قند خون باشد.

همچنین، افراد مبتلا به دیابت در صورت مصرف دارو هنگام روزه گرفتن یا شروع یک رژیم غذایی محدود کننده، ممکن است دچار افت قند خون شوند.

درمان افت قند خون چگونه است؟

افت قند خون خفیف معمولاً نیازی به درمان ندارد. در بسیاری از موارد، این عارضه به این دلیل رخ می دهد که فرد قبل از ورزش غذای کافی نخورده است. برای جلوگیری از کاهش قند خون، افراد باید سعی کنند 1 تا 2 ساعت قبل از تمرین یک وعده غذایی غنی از کربوهیدرات بخورند.

افت قند خون مزمن گاهی اوقات می تواند نشانه یک مشکل اساسی در تولید انسولین باشد. اگر فردی افت قند خون مزمن را تجربه کند، پزشک ممکن است دیازوکسید را برای درمان مشکل تجویز کند. در موارد نادر، پزشک ممکن است برداشتن بخشی از لوزالمعده را برای کاهش تولید انسولین توصیه کند.

افراد مبتلا به دیابت چگونه از افت قند خون هنگام ورزش جلوگیری کنند؟

انجمن دیابت آمریکا توصیه می کند افرادی که برای کنترل قند خون خود از داروهای دیابت استفاده می کنند، قبل از ورزش سطح گلوکز خون را بررسی کنند. اگر این میزان کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر باشد، باید 15 تا 20 گرم  (معادل 1 قاشق غذاخوری عسل) کربوهیدرات مصرف کنند تا گلوکز خون‌شان افزایش یابد.

سپس فرد باید پس از 15 دقیقه مجدداً قند خون خود را بررسی کند. اگر مقدار آن کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر باقی مانده باشد، باید 15 گرم دیگر کربوهیدرات مصرف کند. این مراحل باید هر 15 دقیقه یک بار تکرار شوند، تا جایی که گلوکز خون به حداقل 100 میلی گرم در دسی لیتر برسد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر سطح گلوکز خون خیلی پایین بیاید، افت قند خون می تواند کشنده باشد. فردی که یک یا چند مورد از علائم زیر را تجربه می کند به مراقبت های پزشکی اورژانسی نیاز دارد:

• گیجی
• تشنج
• از دست دادن هوشیاری
• بی تأثیر بودن استراحت یا مصرف غذا در برطرف کردن علائم ناشی از افت قند خون

اگر مکرراً افت قند خون در ورزش یا مواقع دیگر را تجربه می کنید، باید با پزشک مشورت کنید. اگر مبتلا به دیابت باشید، این اتفاق می تواند نشانه ای از نادرست بودن دوز مصرف داروها یا مصرف بیش از حد انسولین باشد.

منبع: medicalnewstoday