در بسیاری از مواقع عادتهای ساده اما مخربی در زندگی وجود دارند که بیصدا و تدریجی سلامت ما را تهدید میکنند. دندانقروچه یکی از این عادات است؛ مشکلی که شاید آن را جدی نگیریم اما غافل از آنکه میتواند پیامدهای مهمی برای سلامت دهان، دندان و حتی کیفیت خواب داشته باشد. اگر شما یا اطرافیانتان با ساییدن دندانها یا درد فک هنگام بیدار شدن مواجه هستید این مطلب برای شماست. در این محتوا بهترین و بهروزترین روشهای درمان را بررسی کردهایم تا با انتخاب آگاهانه از آسیبهای پنهان این عادت جلوگیری کنید.
فهرست مقالات
علل شایع دندان قروچه
درک علت زمینهای دندانقروچه اولین گام در مدیریت موفق آن است. علل براکسیسم پیچیده و چندعاملی هستند اما مهمترین عوامل شامل موارد زیر میباشند:
عوامل روانی و استرس
- شایعترین محرک بهویژه در بزرگسالان استرس، اضطراب، تنش عصبی و فشارهای روانی می باشد. واکنش بدن به این شرایط اغلب به صورت تنش عضلانی که در نهایت به صورت فشردن دندانها بروز میکند ظاهر میشود.
نحوه قرارگیری دندانها
- عدم همترازی مناسب دندانها یا مشکلات ساختاری در نحوه قرارگیری فک بالا و پایین میتواند باعث شود که عضلات فک برای یافتن یک وضعیت استراحت راحت، بیش از حد فعالیت کنند و منجر به ساییدن دندانها شوند.
تأثیرات دارویی و سبک زندگی
- مصرف برخی داروها به ویژه داروهای ضدافسردگی خاص میتواند در برخی بیماران باعث افزایش دندانقروچه شود.
- همچنین مصرف کافئین زیاد، الکل و دخانیات نیز میتواند محرک این وضعیت باشد.
اختلالات خواب
دندانقروچه اغلب با سایر اختلالات خواب مانند آپنه انسدادی خواب (وقفه تنفسی در خواب) مرتبط است و ممکن است واکنشی به تلاش بدن برای باز کردن مجاری تنفسی باشد.
بهترین روش های درمان دندان قروچه
درمان دندانقروچه یک فرایند سفارشی است که باید متناسب با علت و شدت مشکل هر فرد طراحی شود. رویکرد درمانی معمولاً ترکیبی از محافظت از دندانها، اصلاح عادات و مدیریت علل زمینهای است. درمان زمانی نتیجهبخش است که تحت نظر یک مرکز تخصصی و با تشخیص دقیق انجام شود. مراکز معتبر با استفاده از تجهیزات بهروز و برنامهریزی اصولی درمان به کاهش فشار فک و جلوگیری از ساییدگی دندانها کمک میکنند. مراجعه به دندانپزشکی آگاه و باتجربه اولین گام برای کنترل دندانقروچه و پیشگیری از عوارض آن است. اگر به دنبال بهترین دندانپزشک در سعادت آباد هستید، دکتر پردیس براتی مهوار بهعنوان یکی از جراحان و دندانپزشکان متخصص با تجربه فعالیت در ایران و آمریکا میتواند مشاورهای دقیق و واقعبینانه برای شروع درمان ارائه دهد.
اصلاح سبک زندگی و مدیریت استرس (خط مقدم درمان)
از آنجایی که استرس عامل اصلی است، تکنیکهای کاهش تنش بسیار حیاتی هستند:
- آموزش ریلکسیشن و مدیتیشن: تمرینات تنفسی، یوگا، مدیتیشن و جداسازی محیط خواب از استرسهای روزمره میتواند به کاهش تنش عضلانی فک کمک کند.
- اصلاح الگوهای خواب: ایجاد محیطی آرام و تاریک برای خواب، کاهش استفاده از صفحهنمایشها پیش از خواب و تداوم ساعات خواب
- کاهش مصرف محرکها: محدود کردن مصرف قهوه، نوشیدنیهای انرژیزا، الکل و سیگار خصوصاً در ساعات عصر و شب
- ورزش منظم: فعالیت بدنی منظم به تخلیه انرژی و آرامسازی عضلات کمک زیادی میکند.
استفاده از نایت گارد (گارد شبانه)
- یکی از مؤثرترین و متداولترین ابزارها برای محافظت از دندانها در برابر آسیبهای دندانقروچه نایتگارد یا اسپلینت شبانه است. این وسیله که توسط دندانپزشک بهصورت اختصاصی قالبگیری میشود، بین دندانهای بالا و پایین قرار میگیرد تا از سایش و شکستگی دندانها و حتی التهاب مفصلی جلوگیری کند.
نکته مهم: نایتگارد علت دندانقروچه را برطرف نمیکند اما از آسیب دندانها و مفصل بهخوبی پیشگیری میکند و میتواند به آرامش عضلات فک هم کمک نماید.
فیزیوتراپی و تمرینات فکی
برای افرادی که درد عضلانی یا مشکلات مفصل فک را تجربه میکنند، فیزیوتراپی دهان و فک میتواند نقش مهمی در روند درمان ایفا کند. این تمرینات شامل:
- ماساژ عضلات جونده، گردن و شانه برای آزادسازی نقاط دردناک و کاهش سفتی
- تمرینات کششی یا تقویتی آرام برای فک جهت بازگرداندن دامنه حرکتی طبیعی و کاهش تنش روزانه
- آموزش اصلاح وضعیت قرارگیری فک در حالت استراحت و هنگام صحبت یا غذا خوردن
دارودرمانی مخصوص شرایط خاص
در برخی موارد خاص که براکسیسم بسیار شدید و مقاوم باشد یا علت آن مشکلات روانپزشکی از قبیل اختلال اضطراب یا افسردگی باشد ممکن است پزشک تصمیم به تجویز دارو بگیرد:
- شلکنندههای عضلانی: ممکن است برای مدت کوتاهی قبل از خواب تجویز شوند تا به کاهش فعالیت عضلانی کمک کنند.
- داروهای ضد اضطراب: در صورت تشخیص اختلال اضطرابی زمینهای.
نکته: مصرف خودسرانه داروها عوارض جدی دارد و باید صرفاً توسط پزشک مربوطه صورت گیرد.
اصلاح ساختاری دندانها با ارتودنسی و ترمیم
در بعضی بیماران که این عارضه با ناهنجاریهای شدید فکی یا نامرتبی دندان ها مرتبط است رفع مشکل ساختاری میتواند درمان اصلی باشد:
- ارتودنسی: در موارد نامرتبی شدید دندانها یا اختلال در قرارگیری فکها، درمان ارتودنسی (نظیر براکت یا الاینر شفاف) میتواند تماس دندانها را به حالت طبیعی بازگرداند و از تلاش ناخواسته عضلات برای پیدا کردن “وضعیت راحت” پیشگیری نماید. این کار در درازمدت جلوی عود دندانقروچه را میگیرد.
- بازسازی و ترمیم: اگر دندانها بر اثر ساییدگی کوتاه یا دچار ترک و شکستگی شدهاند، ممکن است دندانپزشک با استفاده از روکش، ونیر و مواد ترمیمی فرم و ارتفاع درست دندانها را برگرداند تا عملکرد صحیح و آناتومی مناسب برقرار شود.
تزریق بوتاکس
- در افرادی که با وجود تمام اقدامات این عارضه کنترل نمیشود یا فشردگی عضلات فک باعث بروز مشکلات شده است، تزریق بوتاکس به عضلات جونده (به خصوص عضله ماستر) زیر نظر متخصص میتواند مؤثر باشد.
- بوتاکس با شل کردن موقت این عضلات از شدت ساییدن دندانها میکاهد و درد و سفتی فک را نیز کاهش میدهد اما اثر آن موقتی است (معمولاً ۳ تا ۶ ماه) و باید با صلاحدید پزشک تکرار شود.
عوارض جدی عدم درمان
اگر این عارضه برای مدت طولانی نادیده گرفته شود میتواند منجر به مجموعهای از مشکلات جدی شود که نیازمند مداخلات پیچیدهتر درمانی هستند:
- فرسایش شدید دندان ها: از دست رفتن مینای دندان، کوتاه شدن طول دندانها، افزایش حساسیت دندانی و در موارد شدید شکستگی یا ترکخوردگی دندانها.
- آسیب به ساختارهای دهانی: سایش و آسیب به پرکردگیها، روکشها و ایمپلنتها.
- اختلالات مفصل فکی-گیجگاهی :(TMJ) درد مزمن فک، کلیک کردن یا قفل شدن مفصل، سردردهای مکرر (به خصوص سردردهای میگرنی) و درد در ناحیه گوش و صورت.
- درد عضلانی و سفتی گردن: درد مزمن و خستگی در عضلات جونده به دلیل فعالیت بیش از حد در طول شب.
- اختلال در خواب: کیفیت پایین خواب به دلیل سروصدای ناشی از سایش یا اختلال در ریتم خواب ناشی از فعالیت عضلانی.
کلام پایانی
دندانقروچه یک مشکل جدی اما کاملا قابل کنترل است که درمان موفقیتآمیز آن مستلزم تشخیص دقیق و پیروی از یک برنامه درمانی چندوجهی است. اگر علائمی از ساییدن دندانها، درد مزمن فک یا سردردهای مکرر را تجربه میکنید در اولین فرصت به دندانپزشک متخصص یا متخصص بیماری های دهان و فک و صورت مراجعه کنید. با رویکرد درمانی مناسب میتوانید از تخریب بیشتر دندانها جلوگیری کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید.
دیدگاه کاربران