آیا تا به حال به دلیل درد شانه از خواب بیدار شده‌اید یا هنگام خوابیدن روی یک سمت بدن، احساس درد و ناراحتی در ناحیه شانه داشته‌اید؟ درد شانه هنگام خواب یکی از مشکلات نسبتاً شایعی است که می‌تواند کیفیت خواب را کاهش دهد و حتی فعالیت‌های روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد. این درد گاهی به دلیل فشار نامناسب روی مفصل ایجاد می‌شود، اما در بسیاری از موارد می‌تواند نشانه‌ای از مشکلاتی مانند التهاب تاندون‌های شانه، بورسیت یا آسیب روتاتورکاف باشد.
شناخت علت درد شانه و انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از مشکلات شانه با روش‌های غیرجراحی، از جمله فیزیوتراپی و تمرین‌درمانی، قابل کنترل و بهبود هستند. در این مطلب با مهم‌ترین دلایل درد شانه هنگام خواب، روش‌های کاهش درد و نقش فیزیوتراپی در درمان این مشکل آشنا می‌شویم.
چرا درد شانه هنگام خواب بیشتر می‌شود؟
یکی از سؤالات رایج افرادی که از درد شانه رنج می‌برند این است که چرا در طول روز درد چندانی احساس نمی‌کنند، اما هنگام خواب یا در ساعات پایانی شب با درد بیشتری مواجه می‌شوند.
چند عامل می‌توانند در تشدید درد شانه هنگام خواب نقش داشته باشند:
- فشار مستقیم روی شانه: خوابیدن به پهلو، به‌خصوص روی شانه آسیب‌دیده، می‌تواند فشار واردشده به تاندون‌ها و بافت‌های اطراف مفصل را افزایش دهد.
- التهاب بافت‌های شانه: در صورت وجود التهاب در تاندون‌ها یا بورس شانه، قرار گرفتن مفصل در وضعیت نامناسب ممکن است باعث تشدید درد شود.
- محدودیت حرکتی مفصل: در برخی مشکلات مانند شانه یخ‌زده، تغییر وضعیت دست و شانه هنگام خواب می‌تواند دردناک باشد.
- وضعیت نامناسب گردن و شانه: استفاده از بالش نامناسب یا قرار گرفتن طولانی‌مدت در یک وضعیت می‌تواند فشار مکانیکی روی ناحیه گردن و شانه را افزایش دهد.
بنابراین، درد شبانه شانه را نباید همیشه به خستگی عضلانی یا وضعیت خواب نسبت داد. اگر این مشکل تکرار می‌شود یا با محدودیت حرکتی همراه است، بررسی علت اصلی آن اهمیت دارد.
۵ علت شایع درد شانه هنگام خواب
درد شانه ممکن است منشأهای مختلفی داشته باشد. تشخیص دقیق علت معمولاً به بررسی علائم، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز تصویربرداری وابسته است.
۱. التهاب یا آسیب تاندون‌های روتاتورکاف
روتاتورکاف مجموعه‌ای از چهار عضله و تاندون اطراف مفصل شانه است که وظیفه تثبیت مفصل و کمک به حرکات بازو را بر عهده دارند.
التهاب، تحریک یا پارگی این تاندون‌ها می‌تواند باعث درد در قسمت خارجی شانه شود. این درد معمولاً هنگام بالا بردن دست، برداشتن اجسام از ارتفاع یا خوابیدن روی شانه آسیب‌دیده تشدید می‌شود.
در موارد خفیف تا متوسط، اصلاح فعالیت‌ها، تمرین‌درمانی و فیزیوتراپی می‌توانند به کاهش درد و بهبود عملکرد شانه کمک کنند.
۲. بورسیت شانه
بورس‌ها کیسه‌های کوچک حاوی مایع هستند که در اطراف مفاصل قرار دارند و با کاهش اصطکاک، حرکت روان‌تر ساختارهای مختلف را امکان‌پذیر می‌کنند.
التهاب بورس ساب‌آکرومیال می‌تواند باعث درد در قسمت خارجی شانه شود. این درد ممکن است هنگام بالا بردن دست یا خوابیدن به پهلو بیشتر احساس شود.
درمان بورسیت شانه بسته به شدت علائم می‌تواند شامل تعدیل فعالیت‌ها، درمان دارویی با نظر پزشک و برنامه توانبخشی باشد.
۳. شانه یخ‌زده یا کپسولیت چسبنده
شانه یخ‌زده یکی از مشکلاتی است که با درد و کاهش تدریجی دامنه حرکتی مفصل شانه همراه می‌شود.
در این وضعیت، کپسول مفصلی شانه دچار ضخیم‌شدگی و محدودیت حرکتی می‌شود. فرد ممکن است هنگام پوشیدن لباس، شانه کردن موها یا بردن دست به پشت بدن با مشکل مواجه شود.
درد شانه در مراحل اولیه بیماری می‌تواند هنگام شب بیشتر باشد و خواب فرد را مختل کند.
فیزیوتراپی و تمرین‌های کنترل‌شده برای حفظ و بهبود دامنه حرکتی، از بخش‌های مهم برنامه درمانی این مشکل هستند.
۴. سندرم درد ساب‌آکرومیال
این مشکل که گاهی با عنوان سندرم گیر افتادگی شانه شناخته می‌شود، به درد ناشی از تحریک ساختارهای زیر آکرومیون، از جمله تاندون روتاتورکاف و بورس، اشاره دارد.
افراد مبتلا ممکن است هنگام بالا بردن دست، انجام فعالیت‌های بالای سر و خوابیدن روی شانه درد داشته باشند.
برنامه تمرینی مناسب برای بهبود کنترل حرکتی شانه، افزایش ظرفیت عضلات و اصلاح الگوهای حرکتی می‌تواند در مدیریت این مشکل مؤثر باشد.
۵. مشکلات گردن و انتشار درد به شانه
همیشه منشأ درد شانه خود مفصل شانه نیست. گاهی مشکلات ستون فقرات گردنی، مانند تحریک یا فشار روی ریشه‌های عصبی، می‌توانند باعث انتشار درد به شانه و بازو شوند.
اگر درد شانه با گزگز، بی‌حسی، احساس سوزش یا انتشار درد به دست همراه باشد، بررسی ستون فقرات گردنی و وضعیت عصبی فرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، تشخیص منشأ درد پیش از شروع درمان ضروری است.
برای کاهش درد شانه هنگام خواب چه کار کنیم؟
اگر درد شانه باعث اختلال در خواب شما شده است، رعایت چند نکته می‌تواند به کاهش فشار روی مفصل و بهتر شدن شرایط خواب کمک کند.
۱. روی شانه دردناک نخوابید.
اگر معمولاً به پهلو می‌خوابید، بهتر است تا زمان کاهش علائم از خوابیدن روی سمت آسیب‌دیده خودداری کنید.
۲. از بالش برای حمایت از بازو استفاده کنید.
در حالت خوابیدن به پشت، می‌توانید یک بالش کوچک زیر بازوی مبتلا قرار دهید تا شانه در وضعیت راحت‌تری قرار بگیرد. هنگام خوابیدن به پهلوی سالم نیز قرار دادن بالش در آغوش می‌تواند از افتادن بازوی مبتلا به جلو جلوگیری کند.
۳. وضعیت بالش زیر سر را بررسی کنید.
بالش باید ارتفاع مناسبی داشته باشد تا گردن در امتداد طبیعی ستون فقرات قرار بگیرد. بالش خیلی بلند یا خیلی کوتاه ممکن است وضعیت گردن و شانه را نامناسب کند.
۴. از حرکات دردناک و تکراری پرهیز کنید.
اگر بالا بردن دست یا انجام فعالیت‌های سنگین باعث تشدید درد می‌شود، بهتر است موقتاً این فعالیت‌ها را تعدیل کنید. البته بی‌حرکتی طولانی‌مدت شانه نیز توصیه نمی‌شود.
۵. در صورت نیاز از کمپرس سرد یا گرم استفاده کنید.
بسته به علت درد و شرایط فرد، کمپرس سرد یا گرم ممکن است به تسکین موقت علائم کمک کند. از قرار دادن مستقیم یخ یا منبع حرارتی داغ روی پوست خودداری کنید.
این اقدامات می‌توانند به کاهش ناراحتی کمک کنند، اما جایگزین تشخیص و درمان علت اصلی درد نیستند.
فیزیوتراپی چگونه به درمان درد شانه کمک می‌کند؟
فیزیوتراپی یکی از روش‌های مهم درمان غیرجراحی بسیاری از اختلالات شانه است. هدف از فیزیوتراپی صرفاً کاهش موقت درد نیست، بلکه تلاش می‌شود عملکرد مفصل، قدرت عضلات و کیفیت حرکات شانه بهبود پیدا کند.
برنامه فیزیوتراپی بر اساس علت درد، شدت علائم، سن و شرایط جسمانی فرد تنظیم می‌شود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تمرین‌درمانی و تقویت عضلات شانه
تمرین‌های تخصصی می‌توانند به تقویت عضلات روتاتورکاف، عضلات اطراف کتف و بهبود هماهنگی حرکتی شانه کمک کنند.
بهبود دامنه حرکتی مفصل
در افرادی که دچار خشکی مفصل یا شانه یخ‌زده هستند، تمرین‌های کششی و حرکتی کنترل‌شده برای بهبود تدریجی دامنه حرکتی استفاده می‌شوند.
درمان‌های دستی
در برخی بیماران، تکنیک‌های درمان دستی برای کاهش محدودیت حرکتی و بهبود عملکرد مفصل به کار گرفته می‌شوند.
استفاده از مدالیته‌های فیزیوتراپی
با توجه به شرایط بیمار، ممکن است از روش‌هایی مانند تحریک الکتریکی، گرما یا سرما و سایر تجهیزات فیزیوتراپی برای کمک به مدیریت درد استفاده شود.
نکته مهم این است که هیچ روش فیزیوتراپی به‌تنهایی برای همه بیماران مناسب نیست. انتخاب روش درمان باید بر اساس ارزیابی تخصصی و تشخیص علت اصلی درد انجام شود.
چه زمانی درد شانه نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر درد شانه بیش از چند روز ادامه پیدا کرده، مرتباً شما را از خواب بیدار می‌کند یا با محدودیت حرکتی همراه است، بهتر است برای بررسی علت آن به پزشک یا متخصص مربوطه مراجعه کنید.
در صورت مشاهده علائمی مانند موارد زیر نیز نباید ارزیابی پزشکی را به تأخیر انداخت:
- درد شدید و ناگهانی پس از ضربه یا زمین خوردن
- ناتوانی در حرکت دادن بازو
- تغییر شکل یا تورم قابل توجه مفصل
- ضعف یا بی‌حسی پیشرونده دست
- قرمزی و گرمی مفصل همراه با تب
همچنین اگر درد شانه همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد یا احساس فشار در قفسه سینه باشد، باید احتمال مشکلات قلبی را جدی گرفت و فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
آیا می‌توان بدون جراحی درد شانه را درمان کرد؟
بسیاری از مشکلات شانه، از جمله التهاب تاندون‌ها، بورسیت و برخی موارد سندرم درد ساب‌آکرومیال، با روش‌های غیرجراحی قابل مدیریت هستند.
درمان معمولاً ترکیبی از اصلاح فعالیت‌ها، کنترل درد، تمرین‌درمانی و فیزیوتراپی است. در برخی شرایط نیز پزشک ممکن است دارو یا سایر روش‌های درمانی را توصیه کند.
البته در آسیب‌های شدید، پارگی‌های خاص تاندونی یا مواردی که به درمان محافظه‌کارانه پاسخ مناسبی نمی‌دهند، ممکن است بررسی گزینه‌های جراحی ضرورت پیدا کند.
بنابراین، انتخاب درمان بدون جراحی یا جراحی به نوع آسیب، شدت آن و شرایط هر بیمار بستگی دارد و نمی‌توان یک روش را برای تمام افراد مناسب دانست.
دسترسی به خدمات فیزیوتراپی با پوشش بیمه در سبلان شرق
یکی از دغدغه‌های افرادی که به جلسات متعدد فیزیوتراپی نیاز دارند، هزینه درمان و امکان استفاده از پوشش بیمه است.
کلینیک فیزیوتراپی سبلان شرق با ارائه خدمات فیزیوتراپی و فراهم کردن امکان استفاده از پوشش بیمه‌های طرف قرارداد، تلاش می‌کند دسترسی بیماران به خدمات توانبخشی را آسان‌تر کند.
افرادی که تحت پوشش بیمه نیروهای مسلح هستند، می‌توانند برای آشنایی با شرایط استفاده از خدمات و جزئیات مربوط به آن، صفحه فیزیوتراپی با بیمه نیروهای مسلح را مطالعه کنند.
همچنین برای بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی، اطلاعات مربوط به شرایط استفاده از خدمات در صفحه فیزیوتراپی با بیمه تأمین اجتماعی قابل مشاهده است.
افرادی که از خدمات تخصصی دیگر این مجموعه استفاده می‌کنند نیز می‌توانند با مراجعه به صفحه فیزیوتراپی کف لگن با این حوزه از خدمات توانبخشی آشنا شوند.
برای اطلاع از شرایط استفاده از خدمات با بیمه بانک سپه نیز می‌توانید صفحه فیزیوتراپی با بیمه بانک سپه را بررسی کنید.
جمع‌بندی
درد شانه هنگام خواب می‌تواند ناشی از مشکلات مختلفی مانند التهاب تاندون‌های روتاتورکاف، بورسیت، شانه یخ‌زده یا حتی اختلالات ستون فقرات گردنی باشد. اگرچه اصلاح وضعیت خواب و رعایت برخی نکات می‌تواند به کاهش درد کمک کند، اما در صورت تداوم علائم، شناسایی علت اصلی اهمیت زیادی دارد.
بسیاری از مشکلات شانه با تشخیص به‌موقع و استفاده از روش‌های درمانی غیرجراحی، به‌ویژه فیزیوتراپی و تمرین‌درمانی هدفمند، قابل بهبود هستند. انتخاب برنامه درمانی مناسب می‌تواند به کاهش درد، بازیابی دامنه حرکتی و بازگشت فرد به فعالیت‌های روزمره کمک کند.
دیدگاه کاربران